Янгиликлар

COVID-19 га қарши вакциналарнинг ишланмалари бўйича дайжест (19.10.2020 ҳолатига)

COVID-19га қарши вакциналар ишланмалари бўйича Инновацион ривожланиш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник ахборот маркази томонидан тайёрланаётган дайжестни эътиборингизга ҳавола этамиз.

2020 йилнинг 19 октябрь ҳолати.

 

 

Хитой COVID вакцинасини олишга имконни таъминлаш учун глобал ҳаракатга қўшилди

Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) Хитой унинг ишланмасидан сўнг ЖССТ ҳамда Вакцина ва эмлаш бўйича глобал альянснинг (GAVI) коронавирусга қарши вакцинани барча давлатлар олиши имконини таъминлашга қаратилган COVAX ташаббусига қўшилган учта қўшимча мамлакат қаторига кирганини маълум қилди [2].

Мамлакат, Корея Республикаси ва Науру ороли билан бирга, бу ҳафта COVAX дастурига қўшилди ва иштирок этувчи мамлакатлар ва иқтисодиётларнинг умумий сонини 171тага олиб келди.

ТедросГебрейесус [3]," бизда самарали вакцина бўлганда, биз ҳам ундан самарали фойдаланишимиз керак бўлади ва бунинг учун энг яхши йўл COVAX механизми орқали адолатли асосда барча мамлакатлар олиши имконини таъминлашдир.

"COVAX дастурида иштирок этадиган мамлакатлар қанчалик кўп бўлса, бутун дунё бўйлаб оғир COVID касаллиги хавфини камайтириш учун вакциналарнинг энг тез ва энг адолатли тақсимланиши учун имкониятлар мавжуд", - деди катта маслаҳатчи доктор Брюс Эйлвард.

 

Нидерландияда карантин тадбирлари жорий йилнинг декабрь ойига қадар узайтирилиши мумкин

Миллий соғлиқни сақлаш институти RIVM маълумотларига кўра, ўтган кун давомида Нидерландияда коронавируснинг янги рўйхатга олинган ҳолатлари сони 8 184 тани ташкил этган [4].

Янги рақам инфекциянинг янги ҳолатлари сони камая бошлаганини кўрсатиши мумкин. Бироқ, бу ҳақиқатда шундайми ёки йўқлигини аниқлаш учун ҳисобот тайёрлашдаги вақт кечикишлари сабабли бир неча кун талаб этилади [4]. Шифохонага ётқизилган беморлар сони 1 652 тага кўпайди, шундан 364 таси реанимация бўлимидадир. Яна 28 киши касаллик асоратлари туфайли вафот этиб, бунинг натижасида ўтган ҳафта учун кунлик ўртачақиймат  24 ўлим ҳолатлани ташкил этди. Бу аввалги ҳафтага нисбатан 7 тага кўпдир.

Коронавирус билан касалланганларнинг аксарияти Амстердамда аниқланган - 683 ҳолат. RIVM вирусологи ЯапванДиссель шанба куни маҳаллий телеканалга бу ҳафта бошида Голландия ҳукумати томонидан ўрнатилган қисман изоляция жорий йилнинг декабригача давом этиши мумкинлигини айтди.

"Агар ҳисоб-китобларни амалга оширсак, коронавирус инфекциясининг узоқроқ ўсиш даврини кутишимиз мумкин, бу даврда рақамлар юқори бўлади. Биз бу қанча вақт давом этишини  фақат тахмин қилишимиз мумкин. Эҳтимол, жорий йилнинг декабрига қадар давом этар" - деди Я. Диссель [4].

 

Германияда ИВЛ билан коронавирусни 38 000 еврога даволашади

Германияда COVID-19 коронавируси билан чақириладиган атипик пневмонияни стационар тарзда даволаш ўртача 10,7 минг евро туради, дея хабар беради ГФР даги тиббий суғурта давлат кассаларининг энг йирик  бирлашмаси АОК вакили [5].

АОК 26.5 млн кишини - Германия аҳолисининг деярли учдан бир қисмини суғурталайди.

Ўпкани сунъий вентиляциясиз даволаш ўртача харажати 5 минг еврони ташкил этади, лекин ИВЛга уланадиган ҳолатда ўртача қиймати 38,5 минг еврогача ортади.

Шунга ўхшаш рақамларни бошқа йирик Barmer давлат кассаси ҳам келтирмоқда: агар ИВЛга уланиш талаб қилинмаса, унда COVID-19 билан беморнинг стационар даволаш ўртача қиймати деярли 7 минг еврони ташкил этади,  бундай уланиш талаб қилинадиган ҳолларда эса ўртача қиймати 31.7 минг еврогача ортади.

Berlin TU Берлин техника университети ва Лейбниц номидаги Иқтисодий тадқиқотлар институти томонидан ўтказилган тадқиқотга кўра, COVID-19 дан даволанаётган барча беморларнинг  14%  ИВЛга уланган бўлиши керак, хабар берди WeltamSonntag ҳафталик нашри.

Таъкидланишича, пандемиянинг биринчи тўлқини пайтида Европанинг бошқа давлатларидан фарқли равишда кенг чекловлар қўймаган мамлакат энди маҳаллий карантин тадбирларини жорий этишга мажбур.

Душанба куни кучга кириши лозим бўлган янги қоидалар ҳудудий соғлиқни сақлаш органларига фуқаролардан жамоат жойларидан ўзларини олиб қочишни сўраш ва жамоат транспортидан фойдаланишга чеклов қўйиш имконини беради [6].

Шу билан бирга, у янги қоидалар тавсиялар эмас, балки талаблар сифатида таклиф этилади, деб кўрсатилмоқда ва Швеция ҳукумати уларга риоя қилмаслик учун жарима жорий этиш режаси йўқ.

Нашр маълумотларига кўра, эпидемиологлар миллий изоляцияни жорий этишдан бош тортгани туфайли пандемия давомида Швециядаги вазиятни яқиндан кузатиб борган. Бироқ, сентябрь ойидан бери мамлакатда касалга чалинганларнинг сони ортиб бораётгани Швеция расмийларининг жамоавий иммунитетни шакллантиришга бўлган умидлари амалга ошмаганини кўрсатмоқда.

ЖССТ маълумотларига кўра, Швецияда 103 000 дан ортиқ COVID-19 инфекцияси ҳолатлари рўйхатга олинган. Олти мингга яқин одам ўлган.

 

Словакияда COVID-19га ўн ёшдан ошган мамлакатнинг барча фуқароларини тестдан ўтказишга қарор қилишди

Словакияда COVID-19 инфекциялар сони кўпайиб бораётгани туфайли мамлакат аҳолисининг умумдавлат тестдан ўтказилиши тайёрланмоқда. Бу ҳақда Бош вазир Игорь Матович баёнот берди. Словакия ҳукумати раҳбари 10 ёшгача болалардан ташқари ҳамма коронавирусга тестдан ўтиши кераклигини айтди

 [7].

Тест синовлари бепул бўлиши таъкидланмоқда. Ҳукумат ушбу кампания учун миллион  тест буюрди.

Тест кетма-кет бир неча дам олиш кунлари бўлиб ўтади ва COVID-19 тарқалиши бўйича етакчи ҳудудларда 24-25 октябрь куни бошланади.

Бош вазирнинг сўзларига кўра, умумдавлат тестдан ўтказилиши сайловга ўхшаш тизим ёрдамида амалга оширилиши керак. Тестдан ўтказиш жойлари сайлов участкаларида жойлаштирилади. Пробаларни танлаб олиш пунктлари деярли 6 000 та округларда ташкил этилади.

Бош вазир тестдан ўтказиш мажбурий ёки ихтиёрий бўлишини айтишга ҳали тайёр емаслигини таъкидлади.

"Агар биз бунинг уддасидан чиқолсак, бутун дунё учун  тақлид қилиш учун намуна бўла оламиз", - дейди Игорь Матович.

Агар кенг кўламли кампания муваффақиятсиз бўлса, ҳукумат раҳбари истеъфога чиқишга тайёр, чунки у бутун аҳолини тестдан ўтказиш касалликнинг ўсишини тўхтатишнинг ягона йўли деб ҳисоблайди.

Сўнгги маълумотларга кўра, мамлакатда 28 268 та COVID-19 ҳолатлари рўйхатга олинган бўлиб, ўтган кун давомида ўсиш 1 968 нафар кишини ташкил этган.

 

COVID-19 коронавирусига қарши вакцина қачон пайдо бўлади?

Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти 196 вакцина тадқиқотларини кузатиб бормоқда. Улардан 42 тасида инсонлар устида клиник синовларини ўтказмоқда ва саккизтаси эса уларнинг самарадорлигини текшириш учун тадқиқотларнинг учинчи босқичида турибди. Novavax Буюк Британияда 10000 нафар кўнгиллилар бир ишда сўнг вакцина суд учинчи босқичини бошлади [8].

Хитой ва Россия чекланган тарзда фойдаланиш учун ҳозирнинг ўзида баъзи вакциналарни тасдиқлади.

Ухань биологик маҳсулотлар институти БАА соғлиқни сақлаш ходимлари учун ишлатиладиган вакцинага эга ва ушбу илмий муассаса хабарига кўра,  Хитой ҳукумати уни 100 000 нафардан ортиқ кишида фойдаланилишини тасдиқлади. CanSinoBiologics вакцинани Хитой аскарларида синовдан ўтказмоқда.

Буюк Британия ҳукумати қошидаги коронавирус бўйича ишчи гуруҳи раҳбари КейтБингхэм вакцинанинг Рождество байрамига етиб келишининг кам эҳтимоли борлигини маълум қилди. Лекин у вакцина кейинги йилнинг бошида чиқишини кутаётганлигини билдирди. Дори-дармонлар ва соғлиқни сақлаш маҳсулотларини тартибга солиш органи аввалига ҳар қандай вакцинани тасдиқлаши, кейин эса ишлаб чиқарилиши ва тарқатилиши керак.

Олимлар сиёсатчиларга уларда COVID-19 ёки бошқа ҳаёт учун хавфли касаллик бўлишидан қатъи назар, вирус тарқалишининг олдини олиш чораларини кўришни маслаҳат бермоқда. Биринчи вакциналар фақат қисман самарали бўлиши мумкин ва ҳаммани ҳимоя қила олмайди. Карантин чоралари камида 2021 йилнинг июлигача давом этиши мумкин.

 

Олимлар COVID-19 дан ўлим хавфини икки баробар оширадиган омилни айтишди

Тадқиқотга кўра, коронавирус инфекцияси билан касалликда  ўлим эҳтимоли буйрак касалликларини икки баробарга орттиради [9]. Аввалроқ, олимлар грипп ва COVID-19 билан кетма-кет касалланиш  ўлим хавфини оширишини аниқлашди.

Коронавирус инфекцияси билан касалланганда буйрак касалликлари ўлим хавфини икки баробарга оширади. Бу ҳақда Буюк Британия олимлари ўзларининг тадқиқот натижаларини "Anaesthesia" журналида эълон қилишди.

Мутахассислар 10  мартдан ва 23 июль кунлари орасида Лондон ва Бирмингемдаги тўртта шифохонада COVID-19 касаллиги билан интенсив даволанишга ётқизилган 372 нафар беморлардан олинган маълумотларни ўрганиб чиқишди.

216 нафар беморда сурункали ёки инфекция билан боғлиқ буйрак муаммолари бор эди. Улардан 107 киши вафот этди (50%). Буйрак муаммоси бўлмаган қолган 156 нафар бемордан 32 нафари (21%) вафот этди.

Тадқиқотчилар ўлим эҳтимоли умуман олганда инфекцияни токсик моддалардан фойдаланиш билан даволашда организмга вирус таъсири,  шунингдек ўпка ва буйрак ўртасидаги "кесишма алоқа" билан боғлиқ деб тахмин қилишмоқда.

 

 

Манбалар:

  1. Reported Cases and Deaths by Country, Territory, or Conveyance // https://www.worldometers.info/coronavirus/ (18.10.2020 г.)
  2. Китай присоединяется к глобальным усилиям по обеспечению доступа к вакцине COVID для всех // https://moderndiplomacy.eu/2020/10/18/china-joins-глобал-effort-to-ensure-COVID-vaccine-access-for-all/ (18.10.2020 г.)
  3. WHO Director-General's opening remarks at the media briefing on COVID-19 // https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-COVID-19---9-october-2020
    (18.10.2020 г.)
  4. New coronavirus cases top 8141 in 24 hours, lockdown ‘could last until December’ // https://www.dutchnews.nl/news/2020/10/new-coronavirus-cases-top-8141-in-24-hours-lockdown-could-last-until-december/ (18.10.2020 г.)
  5. В Германии коронавирус с ИВЛ лечат за €38 тысяч// https://www.zakon.kz/5044330-v-germanii-koronavirus-s-ivl-lechat-za.html (18.10.2020 г.)
  6. Швеция изменила стратегию борьбы с COVID-19 из-за роста заболеваемости// https://ria.ru/20201018/shvetsiya-1580363505.html (18.10.2020 г.)
  7. Krajinu čaká plošné testovanie, oznámilMatovič// https://www.zakon.kz/
    5044330-v-germanii-koronavirus-s-ivl-lechat-za.html (18.10.2020 г.)
  8. Are we near to having a vaccine for COVID-19? // https://www.theguardian.com/society/2020/oct/17/are-we-near-to-having-a-vaccine-for-COVID-19 (18.10.2020 г.)
  9. Renal impairment and its impact on clinical outcomes in patients who are critically ill with COVID‐19: a multicentre observational study // https://associationofanaesthetists-publications.onlinelibrary.wiley.com/
    doi/full/10.1111/anae.15293(18.10.2020 г.)